Höyüklerden mağaralara, antik kentlerden limanlara uzanan Mersin yerleşim tarihini harita ve kaynaklarıyla keşfedin.
Eşek Deresi Mağarası (Mersin)
MÖ 13.324-10.631 Geç Epipaleolitik dizisi daha geç Holosen kullanımları
Erdemli kuzeyindeki Eşek Deresi Vadisi'nde, Geç Epipaleolitik birikimler ile daha geç Holosen kullanım tabakaları bulunan mağara ve teras alanı.
Eşek Deresi Mağarası'da Geç Epipaleolitik kullanımına ait 5 radyokarbon tarihi elde edildi (MÖ 13.324–MÖ 10.631).; Eşek Deresi Mağarası'nın Geç Epipaleolitik evresinde küçük sırtlı lunatlar, Helwan lunatları, uç kazıyıcılar, Orta Anadolu obsidyeni, dövme ve öğütme taşları, deniz kabukları, kemik aletler, taş kolyeler, çizili taşlar bulundu (MÖ 13.324–MÖ 10.631).; Eşek Deresi Mağarası, küçük avcı-toplayıcı grupların tekrar tekrar uğradığı kısa süreli bir konaklama alanıydı.; Eşek Deresi Mağarası'da Çanak Çömlekli Neolitik, Kalkolitik, Tunç Çağı, Demir Çağı, Klasik Dönem, yakın dönem hayvan gübresi tabakaları dönemlerine ait buluntular vardır.
Yerleşim Neolitik dönemden Erken İslami döneme kadar büyük boşluklar olmadan uzun bir dizi sundu ancak Geç Antik tabakaların yer yer seyrek oluşu ve sonraki teraslama/kesikler, her yüzyılda aynı yoğunlukta kesintisiz iskân iddiasını desteklemez.; Hetty Goldman yönetimindeki kazılar 1935–1939 ve 1947–1949 arasında yürütüldü Boğaziçi Üniversitesi projesi 2001'de başladı ve yeni kazılar 2007'de açıldı.; 19. yüzyılda yerel kazılar ve Victor Langlois'in çalışmalarıyla çok sayıda terrakotta çıkarıldı koleksiyonların bir bölümü British Museum ve Louvre'a giderken bir bölümü dağıldı ve kesin buluntu bağlamları kayboldu.; Tarsus–Gözlükule Höyüğü: döşeli alan, drenaj düzenlemesi, atık çukuru (1100–1299).; Tarsus–Gözlükule Höyüğü: Gözlükule'nin yayımlanmış en erken tabakalı yerleşimi Neolitik döneme aittir.
Mersin kent merkezindeki çok tabakalı höyük Neolitik, Kalkolitik, Tunç Çağı ve Ortaçağ yerleşim evreleri içerir.
Yumuktepe'nin Erken Neolitik evresinde taş temel, dal örgü ve sıva kulübeler, taş platform/ocak bulundu; beslenme ve üretimde koyun-keçi, sığır, domuz, tahıl, baklagil, meyve yer aldı (MÖ 7.000–MÖ 6.100).; Yumuktepe: 11. yüzyıl suru, sokak boyunca yapılar, sivil-askerî-dinî kalıntılar, taban altı gömüler (1000–1299).; Yumuktepe'de en az 33 yerleşim tabakası saptandı.; Yumuktepe seramikleri Rodos, Kikladlar, Lesbos, Girit, Kıbrıs, Proto-Korint, Samos ile bağlantılar gösterir (MÖ 800–MÖ 500).; Yumuktepe'de Hellenistik, Roma dönemlerine ait buluntular vardır.; Yumuktepe, Fransız garnizon çukurları, demiryolu için taş sökümü, 1963 sonrası park ve teras düzenlemeleri, modern altyapı nedeniyle fiziksel değişime uğradı.
Kilise Tepe'de Erken Tunç Çağı, Orta Tunç Çağı, Geç Tunç Çağı, Demir Çağı, Helenistik dönem, Geç Antik/Bizans dönemlerine ait buluntular vardır.; Kilise Tepe'nin kuzey kesiminde bir kilise vardı (400–499).
Tarsus, 1500 tarihli dört kazalı İçel teşkilatı listesinde yer almadı. Tarsus, 1500'deki İçel kaza listesinin dışında kaldı ve 1516'daki Osmanlı geçişine kadar ayrı Memlük–Ramazanoğlu siyasal çizgisini sürdürdü.
Tarsus, 1500 tarihli dört kazalı İçel teşkilatı listesinde yer almadı.; Tarsus, 1500'deki İçel kaza listesinin dışında kaldı ve 1516'daki Osmanlı geçişine kadar ayrı Memlük–Ramazanoğlu siyasal çizgisini sürdürdü.; Aktaş'ın belge sentezine göre 1201 imtiyazı, Tarsus'u Cenevizli tüccarların ayrıcalıklı faaliyet gösterebildiği krallık kentleri arasında saydı.; Ersan'ın kronik sentezine göre Memlûk birlikleri 1273'te akınlarını Tarsus'a kadar sürdürdü.; Ersan'ın kronik sentezine göre Memlûk seferindeki bir kol 1275'te Tarsus'un batısına kadar ilerledi.; Ersan'ın aktardığı anlatı, 1275'te Tarsus'un batısına uzanan hatta manastırların yakıldığını bildirdi yapı sayısı veya kesin noktalar verilmedi.
Ortaçağ Seleukeia yerleşimiyle bağlanan modern yönlendirme kimliği modern ilçe sınırı tarihsel yetki alanı sayılmadı.
Aynı anlatı, 1263 akınları sırasında Silifke'nin I. Hetum'un elinde kaldığını bildirdi.; Yalçın'ın daha eski ikincil literatüre dayanan kent tarihi sentezi, Silifke'nin 1359'dan önce Karamanlı yönetimine geçtiğini aktardı.; Yalçın'ın kent tarihi sentezi, 12. ve 13. yüzyıllardaki siyasî karışıklıklar sırasında Silifke'nin büyük ölçüde kale yerleşimi niteliği kazandığını belirtti.; Silifke nüfusu 137.047 kişi olarak kaydedildi (2023).
Korykos Ada Kalesi (Kızkalesi) (Kızkalesi, Erdemli, Mersin)
1.200–1.499
Ada üzerindeki tarihsel kale ve arkeolojik buluntu bağlamı
Köroğlu, 1361'de Korykos ada kalesinin Lusignan yönetimine geçtiğini belirtti.; Köroğlu, Kızkalesi kazılarındaki 12.-15. yüzyıl seramikleri içinde Kıbrıs üretimleriyle ilişkilendirdiği yoğun bir grup belirledi.; Köroğlu, aynı kazı grubunda Hatay-Çukurova ve Saint Symeon üretimleriyle ilişkilendirdiği daha az sayıdaki seramikleri belirledi.; Köroğlu, üretim yeri belirlenemeyen, hamur özellikleri bakımından ayrı bir seramik grubu tanımladı.
Bugünkü Mersin kentinin tarihsel yerleşim çekirdeği farklı idarî dönemlerde sınırları değişti.
Mersin kenti sabit nüfusu nüfusu yaklaşık 9.000 kişi olarak kaydedildi (1890–1892).; Mersin şehri nüfusu 36.463 kişi olarak kaydedildi (1950).; Mersin şehri nüfusu 50.104 kişi olarak kaydedildi (1955).; Mersin şehri nüfusu 68.485 kişi olarak kaydedildi (1960).; Mersin şehri nüfusu 86.692 kişi olarak kaydedildi (1965).; Mersin şehri nüfusu 112.982 kişi olarak kaydedildi (1970).
Adamkayalar kaya kabartmaları (Hüseyinler, Erdemli, Mersin)
Adamkayalar yerleşim merkezinin yaklaşık 200 m batısındaki mezar ve kaya kabartması odağı naiskos, mezar sahneleri, Yunanca yazıtlar ve Hermes Korykios bağlamı içerir.
Anemurion Büyük Hamam–Palaestra Kompleksi (Ören/Batıkent, Anamur, Mersin)
Anemurion Büyük Hamam–Palaestra Kompleksi'nde üç inşa ve kullanım evresi saptandı ilk iki evrede hamam işlevi sürdü, Geç Antik Çağ'da mekânlar atölye, depo ve üretim kullanımına dönüştürüldü.
Anemurion Nekropol Kilisesi için 4. yüzyıl sonu en erken tarih önerilerinden biri olarak tartışıldı kentteki kiliselerin ilk evreleri genel olarak 5.–6.
Gülnar, Arıkuyusu-Sütlüce çevresinde yüzey seramiği, yapı/işlik, mezar ve taş işleme kanıtlarıyla belgelenen alan. Kurul eki görülmediği için tescil poligonu yoktur.
Arıkuyusu arkeolojik yerleşimi: Yüzey seramiği, yapı/işlik, mezar ve taş işleme kanıtları bulunan Arıkuyusu-Sütlüce alanı.
Boğsak Adası Geç Antik yerleşimi (Boğsak kıyı bağlamı, Silifke, Mersin)
BOGA araştırmaları Boğsak Adası'nda Geç Antik yerleşim ve çoklu bazilika bileşenlerini belgeledi. Asteria yalnız araştırma literatüründeki ad olarak not edildi
BOGA araştırmaları Boğsak Adası'nda Geç Antik yerleşim kalıntıları ile çoklu bazilika bileşenlerini belgeledi.
2024 yüzey araştırmasında tescilli Büyükeceli Nekropolü'nde altı kaya mezarı ile az sayıda Roma dönemi seramiği, taş kap ağzı ve cam buluntu belgelendi.
Silifke/Cambazlı'da Geç Helenistik, Roma ve Geç Antik-Bizans dönemlerine ait mezarlar, lahitler, sarnıç ve kilise bileşenleriyle belgelenen kırsal yerleşim
Çaltılı Geç Roma-Erken Bizans yerleşimi (Çaltılı, Mut, Mersin)
2008 yüzey araştırması Çaltılı bağlamında yaklaşık on beş evli bir Geç Roma-Erken Bizans yerleşimi kaydetti. Antik kent adı, sakin topluluk veya kesintisiz iskân çıkarılmadı.
2008 yüzey araştırması Çaltılı bağlamında yaklaşık on beş evden oluşan Geç Roma-Erken Bizans yerleşimi kaydetti.
Dedeler Muhrantepe Kalesi'nde ortalama 2,5 metre kalınlığında ve 185 metre uzunluğunda sur, korunmuş kapı, haçlı bir üst yapı bloğu ve Roma–Bizans seramikleri belgelendi.
Erdemli/Karaahmetli'de iki yamaç ve aradaki çukur alana yayılan bağımsız kırsal yerleşim evler, Helenistik kule, üç bazilika, sarnıç veya kutsal alan, iki küçük nekropol ve kaya mezarları içerir.
Eşek Deresi Mağarası II'de dolgu ve yontmataş kaydedildi dönem ataması olasıdır ve ana Eşek Deresi Mağarası'nın radyokarbon tarihleri bu mağaraya aktarılamaz.
Silifke/Ovacık Mahallesi Gökburç mevkiinde belgelenen iki kaya lahdi platform, kesme taş cephe, kalkan, kılıç ve tabula ansata kabartmaları kaydedilir.
Hacıömerli köyünde konut mimarisi ve şimşek kabartmalı lento ile belgelenen kırsal yerleşim. Helenistik gelenek bağlantısı güçlü, sonraki dönemlerde iskânın sürmesi orta güvenlidir.
Erdemli/Küstüllü'deki Hisar antik yerleşiminin kuzey yamaç ve tepeliklerinde chamosorion mezarlar, anıt sütun ve tonozlu mezar anıtıyla belgelenen geniş nekropol yerleşimden ayrı odaktır.
1937 deneme açmaları ile daha sonraki arşiv ve seramik incelemelerinde ayrı bir höyük alanı olarak ele alındı. etnik aidiyet ve kesintisiz yerleşim çıkarılmadı.
Kazanlı Höyük: Kazanlı Höyük, 1937 deneme açmaları ve sonraki arşiv-seramik değerlendirmelerinde ayrı bir arkeolojik saha olarak ele alındı.
Kelenderis Odeionu'nu örten dolgularda, özellikle 6. yüzyıl ortaları ile 7. yüzyıla tarihlenen formların ağırlıkta olduğu Geç Roma D seramik topluluğu belgelendi.
Silifke/Kırobası yakınındaki Kıca mevkiinde, tepe yamacına açılmış yaklaşık on kaya mezarı, dromoslu girişler ve bezemeli cephelerle belgelenen tarihsiz antik nekropol.
Koçaşlı Subaşı mezar ve işlik odağı (Koçaşlı, Gülnar, Mersin)
Koçaşlı Subaşı Mevkii'nde beş kaya oyma mezar, Geç Klasik–Erken Helenistik seramikler, cüruf, kaya oyma dairesel işlik, üç basamak ve kapı eşiği belgelendi.
Korucuk kaya oyma açık hava şapeli (Korucuk, Gülnar, Mersin)
Korucuk'taki kaya oyma mekânda niş, apsis ve vaftiz havuzu ile çevresinde Bizans dönemi seramikleri belgelendi yapı açık hava şapeli olarak değerlendirildi.
Karadedeli modern hinterland bağlamındaki büyük kırsal araştırma birimi modern hinterland antik sınır sayılmadı.
Yüzey araştırmasında yaklaşık 250 yapı kalıntısı, otuz sarnıç, bir Erken Bizans bazilikası, Roma dönemi mezar yapıları ve 1.–2. yüzyıla tarihlenen iki mezar yazıtı belgelendi.
Nacarlı Höyük yüzeyindeki obsidyen ve seramik, Geç Neolitik ya da geniş Neolitik–Erken Kalkolitik sınırına yerleştirilen bir bileşen olarak değerlendirildi.
Nagidos projesi bağlamında Bozyazı Adası'nda Bizans ve daha sonraki evrelere ait buluntular kaydedildi. Ada, anakara Nagidos akropolünden ayrı tutuldu nüfus aktarımı ve kesintisiz yerleşim çıkarılmadı.
Nagidos projesi bağlamındaki ada kazıları Nagidoussa/Bozyazı Adası'nda Bizans ve daha sonraki evrelere ait buluntular kaydetti nüfus aktarımı ve kesintisiz yerleşim ileri sürülmedi.
Sarıgöl yüzeyinde Orta Paleolitik olasılığıyla değerlendirilen küçük bir Levallois çekirdek kaydedildi.; Sarıgöl alanı ve Mağaraları I–II: Sarıgöl I Mağarası'nda kültürel dolgu ve yontmataşlar bildirildi.
Kökten'in 1956–1957 araştırma raporu Sırtlanini buluntularını Üst Paleolitik olarak sınıflandırdı modern stratigrafik ve kronometrik doğrulama henüz gösterilmedi.
Tapureli antik yerleşimi (Tapureli, Erdemli, Mersin)
Tapureli'de üç tepeye yayılan tahkimat, yol, konut ve kilise bileşenleri belgelendi. Hellenistik, Roma ve Geç Antik bileşenlerin varlığı kesintisiz iskân anlamına dönüştürülmedi.
Tapureli antik yerleşimi: Tapureli'de üç tepeye yayılan tahkimat, yol, konut ve kilise bileşenleri Hellenistik, Roma ve Geç Antik evrelerle ilişkilendirildi.
Derince-Ilıca'daki geniş yerleşimde anıt mezar blokları, ezgi taşı ve Klasik, Helenistik, Roma ile olası Bizans dönemi seramikleri kaydedildi taş ocağının alanı tehdit ettiği belirtildi.
Ulupınar Kesik Söğüt yüzey araştırması odakları (Ulupınar, Gülnar, Mersin)
Kesik Söğüt'teki üç yakın alanda kaydedilen duvar, seramik, kil, cüruf ve atık bağlamlarını bir arada tutar
Kesik Söğüt'teki üç yakın alanda yoğun seramik, seyrek duvar, kil, cüruf, atık ve çömlekçi işaretli parçalar belgelendi yerel üretim hipotezi laboratuvar sonucu beklediği için üretim olgusu yapılmadı.
Silifke/Yenibahçe bağlamında batı ve doğu olarak yayımlanan iki yakın araştırma odağı
Batı ve doğu Erikliseki odaklarında konutlar, işlikler, sarnıçlar, harman yerleri, değirmen taşı ve Geç Roma–Erken Bizans'a tarihlenen iki khamosorion belgelendi.